Έκζεμα και διατροφή: Τι ρόλο παίζει η τροφή στην ατοπική δερματίτιδα;

Οι τροφικές αλλεργίες είναι γνωστή συννοσηρότητα (δηλαδή συνοδός πάθηση) της ατοπικής δερματίτιδας, του πιο συχνού τύπου εκζέματος. Οι τροφικές αλλεργίες, μαζί με το άσθμα και την αλλεργική ρινίτιδα, αποτελούν μια συνηθισμένη ομάδα αλλεργικών παθήσεων που συχνά εμφανίζονται σε άτομα με ατοπική δερματίτιδα και είναι γνωστή ως «ατοπική πορεία». Η ατοπική πορεία (άσθμα, αλλεργική ρινίτιδα και τροφικές αλλεργίες) συνήθως εξελίσσεται διαδοχικά, μία πάθηση μετά την άλλη, συνήθως μετά τη διάγνωση της ατοπικής δερματίτιδας. Σε γενικές γραμμές, αν έχετε μία από αυτές τις τέσσερις παθήσεις (ατοπική δερματίτιδα, άσθμα, αλλεργική ρινίτιδα ή τροφικές αλλεργίες), αυξάνεται η πιθανότητα να αναπτύξετε κάποια από τις άλλες τρεις.

Τα παιδιά με ατοπική δερματίτιδα έχουν έξι φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να αναπτύξουν τροφική αλλεργία σε σχέση με όσα δεν έχουν ατοπική δερματίτιδα. Ορισμένες τροφικές αλλεργίες είναι πιο συχνές σε άτομα με ατοπική δερματίτιδα. Αυτές είναι το γάλα, τα αυγά, τα ψάρια, τα οστρακοειδή, οι ξηροί καρποί με κέλυφος, τα φυστίκια (αράπικα), το σιτάρι και η σόγια. Οι γιατροί δεν συστήνουν να αποφεύγετε αυτές τις τροφές μόνο και μόνο επειδή έχετε έκζεμα. Αν υπάρχει ανησυχία για πιθανή τροφική αλλεργία, θα πρέπει να απευθυνθείτε σε αλλεργιολόγο.

Τα συμπτώματα της τροφικής αλλεργίας εμφανίζονται συνήθως μέσα σε 30 λεπτά από την κατανάλωση ή την εισπνοή ενός τροφικού αλλεργιογόνου και μπορεί να περιλαμβάνουν:

• Κνησμό στο στόμα και πρήξιμο των χειλιών
• Έμετο, διάρροια, επώδυνες κράμπες στο στομάχι
• Κνίδωση, εξάνθημα ή ερυθρότητα του δέρματος
• Πτώση της αρτηριακής πίεσης

Διαβάστε επίσης: Έκζεμα τον χειμώνα: 6 αποτελεσματικοί τρόποι για να προστατέψετε το δέρμα σας

Η γνώση της διαφοράς ανάμεσα στην τροφική αλλεργία και την τροφική ευαισθησία ή δυσανεξία μπορεί να σας βοηθήσει να κατανοήσετε τη συσχέτιση του εκζέματος με τη διατροφή.

Η τροφική ευαισθησία, ή τροφική δυσανεξία, εμφανίζεται όταν κάποιος δυσκολεύεται να χωνέψει ορισμένες τροφές, με αποτέλεσμα αέρια, φούσκωμα, κοιλιακό άλγος ή διάρροια. Μπορεί επίσης να προκαλέσει εξάνθημα, το οποίο όμως είναι διαφορετική αντίδραση από την ατοπική δερματίτιδα. Η τροφική ευαισθησία μπορεί να εκδηλωθεί όταν το δέρμα ή το έντερο έρθει σε επαφή με μια συγκεκριμένη τροφή.

Η τροφική αλλεργία προκαλεί αντίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος που επηρεάζει διάφορα όργανα του σώματος και ονομάζεται αντίδραση ανοσοσφαιρίνης Ε (IgE). Μπορεί να οδηγήσει σε ποικίλα συμπτώματα, ορισμένα από τα οποία είναι απειλητικά για τη ζωή. Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι τροφικές αλλεργίες προκαλούν άμεση αντίδραση, μέσα σε λίγα λεπτά από την κατανάλωση της τροφής. Συνηθισμένα συμπτώματα είναι η κνίδωση, ο κνησμός, το πρήξιμο, ο έμετος ή η διάρροια. Οι αναφυλακτικές αντιδράσεις μπορεί να περιλαμβάνουν δυσκολία στην αναπνοή, ζάλη ή απώλεια συνείδησης. Οι τροφικές αλλεργίες προκαλούν αυτή την αντίδραση IgE κάθε φορά που το άτομο εκτίθεται στην τροφή.

Διαβάστε επίσης: Ατοπική Δερματίτιδα και καλοκαίρι: 8 τρόποι να αποφύγετε τις εξάρσεις

Για τη διάγνωση της τροφικής αλλεργίας, οι αλλεργιολόγοι χρησιμοποιούν το τεστ δερματικής νύξης (prick test) ή εξετάζουν για συγκεκριμένη αντίδραση αντισωμάτων. Ωστόσο, αυτές οι εξετάσεις δεν είναι πάντα ακριβείς και και οι δύο μπορεί να δώσουν ψευδώς θετικά αποτελέσματα. Μια αξιόπιστη επιλογή για τη διάγνωση της τροφικής αλλεργίας είναι να πραγματοποιήσει ο ιατρός δοκιμασία πρόκλησης με την τροφή (food challenge) και να παρακολουθήσει την αντίδραση. Μια τροφή που προκαλεί αλλεργία προκαλεί άμεσο εξάνθημα κάθε φορά.

Στα άτομα με φλεγμονώδεις νόσους, όπως το έκζεμα, η διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στην τροφική αλλεργία και την τροφική ευαισθησία είναι λιγότερο σαφής. Παρότι ορισμένες τροφές μπορεί να μην προκαλούν αναφυλαξία ή ανεπάρκεια οργάνων, μπορούν παρ’ όλα αυτά να οδηγήσουν σε αντίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος. Οι αντιδράσεις ποικίλλουν και μπορεί να εμφανιστούν από λίγες ώρες έως και μέρες μετά, γεγονός που δυσκολεύει τη διάγνωση. Το πράγμα περιπλέκεται ακόμη περισσότερο επειδή, ενώ ορισμένες τροφές μπορούν να προκαλέσουν αλλεργικού τύπου αντίδραση, δεν εμφανίζονται στις αλλεργικές εξετάσεις. Πιστεύεται ότι όταν το δέρμα είναι ήδη πολύ φλεγμαίνον, η εμφάνιση έξαρσης γίνεται πιο πιθανή.

Διαβάστε επίσης: Η σύνδεση Δέρματος – Εντέρου: Πώς η διατροφή διαμορφώνει τη δερματολογική μας υγεία

Είναι σημαντικό να θυμάστε ότι η τροφή δεν αποτελεί τη βασική αιτία της ατοπικής δερματίτιδας.

Είναι πάντα προτιμότερο να συμβουλευτείτε τον γιατρό σας πριν κάνετε σημαντικές αλλαγές στη διατροφή σας. Αν υπάρχει υποψία πραγματικής τροφικής αλλεργίας, ο ασθενής θα πρέπει να εξεταστεί από αλλεργιολόγο και, μόνο αφού επιβεβαιωθεί η αλλεργία, η τροφή μπορεί να αφαιρεθεί από τη διατροφή του. Συνιστάται ιδιαίτερα οι ασθενείς να έχουν έναν ουσιαστικό διάλογο με τον γιατρό τους σχετικά με την τροφή στο πλάνο διαχείρισης του εκζέματός τους.

Οι δίαιτες αποκλεισμού τροφών για την ατοπική δερματίτιδα δεν συνιστώνται προς το παρόν και ενέχουν κινδύνους. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι ασθενείς προσπαθούν να «θεραπεύσουν» το έκζεμά τους με τόσο αυστηρή δίαιτα αποκλεισμού, που μπορεί να οδηγήσει σε άλλα προβλήματα υγείας χωρίς να βοηθήσει καθόλου το έκζεμα. Η αφαίρεση ορισμένων τροφών από τη διατροφή μπορεί μάλιστα να αυξήσει τον κίνδυνο ανάπτυξης τροφικών αλλεργιών. Επιπλέον, αν η ατοπική δερματίτιδα μείνει χωρίς θεραπεία ή υποθεραπευμένη, μπορεί να αυξηθεί ο κίνδυνος ανάπτυξης περισσότερων τροφικών και άλλων αλλεργιών, επειδή ο δερματικός φραγμός δεν λειτουργεί σωστά και το ανοσοποιητικό σύστημα αντιδρά υπερβολικά.

Ωστόσο, ορισμένοι ασθενείς με έκζεμα έχουν διαπιστώσει ότι τους βοηθά η περικοπή των γαλακτοκομικών, των απλών υδατανθράκων και/ή της γλουτένης, καθώς όλα συνδέονται με φλεγμονή. Απαιτούνται περισσότερες έρευνες και ελεγχόμενες μελέτες για τη διατροφή και την ατοπική δερματίτιδα, ώστε να κατανοηθεί καλύτερα η σχέση τους. Προς το παρόν, δεν υπάρχουν αρκετά ερευνητικά δεδομένα για το θέμα.

Στον γενικό πληθυσμό συνιστάται να τρώει όσο το δυνατόν πιο υγιεινά, κυρίως φυτικές τροφές και λαχανικά, και μέτρια κατανάλωση ψαριού και κρέατος, κάτι που μπορεί να βελτιώσει τη συνολική υγεία. Αυτό ισχύει και για τα άτομα με έκζεμα.

Διαβάστε επίσης: Ατοπική Δερματίτιδα: 5 τρόποι που καταπραΰνουν τη φαγούρα

Η θεραπεία της Ατοπικής Δερματίτιδας περιλαμβάνει:

• Τοπικά σκευάσματα (κρέμες, αλοιφές)
• Φωτοθεραπεία
• Φάρμακα από το στόμα (π.χ. Κυκλοσπορίνη)
• Νεότερα φάρμακα (ενέσιμοι βιολογικοί παράγοντες, από του στόματος αναστολείς JAK)

Είμαστε στην ευχάριστη θέση να μπορούμε να προσφέρουμε στους ασθενείς μας νέες, καινοτόμες θεραπείες για την Ατοπική Δερματίτιδα, με αποτελέσματα πολύ καλύτερα σε σχέση με το παρελθόν.